دستۀ ششم

دسته ای از روایات مردم را از تشبیه خالق تعالی به مخلوق منع می نماید و او را در ذات وصفت متفاوت و متباین از مخلوقات معرّفی می نماید و تشبیه کننده را

فاقد معرفت توحیدی می شمارد :

1 _ عن أبی عبداللّه علیه السلام : أمّا التوحید فأن لا تجوّز علی ربّک ما جاز علیک .(1)

2 _ عنه علیه السلام : من شبّه اللّه بخلقه فهو مشرک .(2)

3 _ عن الإمام الرضا علیه السلام : فلیس اللّه عرف من عرف بالتشبیه ذاته ... ولا حقیقته أصاب من مثّله .(3)

4 _ عن یونس بن عبدالرحمن کتبت إلی أبی الحسن الرضا علیه السلام : سألته عن آدم هل کان فیه من جوهریة الربّ شیء ؟ فکتب إلیّ جواب کتابی ، لیس صاحب هذه المسألة علی شیء من السنّة زندیق .(4)

5 _ عن امیرالمؤمنین علیه السلام قال : قال رسول اللّه صلی الله علیه و آله : قال اللّه جلّ جلاله : ما آمن بی من فسّر برأیه کلامی وما عرفنی من شبّهنی بخلقی .(5)

6 _ عنه علیه السلام : جلّ یا عمران عن ذلک لیس هو فی الخلق ولا الخلق فیه تعالی عن ذلک ... وانما اختلف الناس فی هذا الباب حتی تاهوا وتحیّروا وطلبوا الخلاص من الظلمة بالظلمة فی وصفهم اللّه بصفة انفسهم ، فازدادوا من الحقّ بُعدا ، ولو وصفوا اللّه عزّوجلّ بصفاته ووصفوا المخلوقین بصفاتهم لقالوا بالفهم والیقین ولما اختلفوا فلمّا طلبوا من ذلک ما تحیّروا، ارتبکوا.(6)

7 _ عن الإمام الرضا علیه السلام : ما عرف اللّه من شبّهه بخلقه ولا عدّله من نسب إلیه ذنوب عباده .(7)

1- التوحید : 96 .

2- البحار : 3 ، 294 .

3- التوحید : 35 .

4- البحار : 3 ، 292 .

5- التوحید : 68 .

6- التوحید : 433 .

7- البحار : 4 ، 303 .


8 _ عن امیرالمؤمنین علیه السلام : اتّقوا أن تمثّلوا بالرب الذی لا مثل له ، أو تشبّهوه من خلقه ... أو تنعتوه بنعوت المخلوقین ، فانّ لمن فعل ذلک نارا .(1)

9 _ عنه علیه السلام : ... الذی لمّا شبّهه العادلون بالخلق المبعّض المحدود فی صفاته ، ذی الأقطار والنواحی المختلفة فی طبقاته _ وکان عزّوجلّ الموجود بنفسه لا بأداته انتفی أن یکون قدروه حقّ قدره .(2)

10 _ عن الإمام الصادق علیه السلام : إذا کان الخالق فی صورة المخلوق فبما یستدلّ علی أنّ أحدهما خالق لصاحبه .(3)

11 _ عن الإمام الکاظم علیه السلام : تاهت هنالک عقولهم ، واستخفّ حلومهم ، فضربوا له الأمثال وجعلوه یزول ویحول ، فتاهوا فی بحر عمیق لا یدرون ما غوره .(4)

12 _ عن الإمام الحسین علیه السلام : جاء رجل إلی رسول اللّه صلی الله علیه و آله وقال : ما رأس العلم ؟ قال : معرفة اللّه حقّ معرفته . قال : وما حقّ معرفته ؟ قال : أن تعرفه بلا مثال ولا شبیه ، وتعرفه إلها واحدا خالقا قادرا ، أوّلاً وآخرا ، ظاهرا وباطنا ، لا کفوله ، ولا مثل له وذلک معرفة اللّه حقّ معرفته .(5)

13 _ عن الإمام الرضا علیه السلام : من یصف ربّه بالقیاس لا یزال الدهر فی الالتباس مائلاً عن المنهاج ظاعنا فی الاعوجاج ضالاًّ عن السبیل قائلاً غیر الجمیل .(6)

تا بدین جا طوائف متعدّدی از روایات این پیام را به ما رسانیدند که حق تعالی در

1- همان : 3 ، 298 .

2- التوحید : 55 .

3- البحار : 10 ، 177 .

4- همان : 3 ، 296 .

5- جامع الأخبار : 5 .

6- البحار : 3 ، 297 .


هیچ جهتی از جهات چه در ذات و حقیقت و چه در صفات با مخلوقات مسانخت و مشابهتی ندارد .