شی ء مقداری و دارای اجزای معین، محدود به حدودِ وجودِ خود بوده و بنابر حکم بدیهی عقل، قدرت افزودن بر ذات خویش، و به تعبیر دیگر قدرت بر ایجاد مثل خود را ندارد.

خداوند متعال می فرماید:

<أَم هُمُ الخَالِقُونَ>(1)

امام رضا علیه السلام می فرمایند:

کیف ینشئ الأشیاء من لا یمتنع من الإنشاء.(2)

چگونه ممکن است موجودی که خودش قابل آفرینش است، اشیاء را بیافریند؟!

و می فرمایند:

لعجز کلّ مبتدأ عن ابتداء غیره.(3)

... چرا که هر موجود دارای ابتدایی، از وجود دادن به غیر خود عاجز و ناتوان است.

امیر المؤمنین علیه السلام می فرمایند:

کلّ معط منتقص سواه.(4)

جز خداوند متعال، هر اعطا کننده ای از وجودش کاسته می شود.

امام رضا علیه السلام می فرمایند:

إنّ کلّ صانع شیء فمن شیء صنع، واللّه الخالق اللطیف الجلیل خلق وصنع لا من شیء.(5)

هر سازنده ای اشیاء را از چیزی دیگر می سازد، ولی خداوند آفریدگارِ

ناشناخته والامقام بدون اینکه اشیاء را از چیزی بسازد آن ها را ایجاد و خلق فرموده است.

1- . طور / 35.

2- . التوحید، 38؛ بحار الأنوار، 4 / 230.

3- . التوحید، 34؛ بحار الأنوار، 4 / 228.

4- . التوحید، 48؛ بحار الأنوار، 4 / 274.

5- . کافی، 1 / 120؛ التوحید،63 _ 186؛ بحار الأنوار، 4 / 174.


و می فرمایند:

کلّ ما فی الخلق لا یوجد فی خالقه، وکلّ ما یمکن فیه یمتنع فی صانعه... کیف یجری علیه ما هو أجراه ویعود فیه ما هو ابتدأه.(1)

هر چه در خلق باشد در خالق وجود ندارد، و هر چه در آن ممکن باشد در آفریدگارش ناممکن است... چگونه بر او جاری شود آنچه خودِ او آن را جاری نموده است، یا به او باز گردد آنچه او آن را احداث فرموده است؟!

1- . توحید، 40؛ بحار الأنوار، 4 / 230.